Aardgasopslag


Opslag vormt een belangrijke stap voor een stabiele aardgasinfrastructuur. In tegenstelling tot de elektriciteitsinfrastructuur wordt aardgas op diverse plekken opgeslagen om te allen tijde aan de vraag te kunnen voldoen en daarmee de voorzieningszekerheid hoog te houden. Die vraag is beperkt voorspelbaar en varieert onder meer vanwege:
• Korte termijn weersinvloeden: is het koud, dan schiet het aardgasverbruik plotseling omhoog.
• Seizoensgebonden trends: in de winter is de vraag veel hoger dan in de zomer.
• Lange termijn trends: een stijging in de gemiddelde temperatuur leidt tot minder warmteverbruik, maar een stijgende welvaart leidt tot meer aardgasgebruik.

Productiefaciliteiten zelf kunnen niet snel genoeg reageren op de fluctuerende vraag. Voor verschillende typen fluctuaties is opslag ingericht, zie tabel 1.


Pieken Dagelijks Wekelijks Seizoenstrend
Lagedrukcontainers Goed - -
Gasbollen of andere hogedrukcontainers Goed Goed -
Opslag in leidingen Goed Beperkt -
Aquifers, gasvelden, zoutcavernes Beperkt Goed Goed
Tabel 1. Aardgasopslag en fluctuaties

Hoe groter de afstand tussen de opslag, de bron en de gebruiker, hoe moeilijker vraag en aanbod op elkaar af te stellen zijn. Dit heeft enkele commerciële activiteiten tot gevolg.

Speculatie op vraag en aanbod

Door te speculeren op weersomstandigheden of productiefluctuaties kunnen handelaren winst behalen. Speculatie is mogelijk door productieoverschotten op te kopen en die met winst van de hand te doen wanneer een vraagpiek zich voordoet. Daarnaast speculeren handelaren op de hoeveelheid productieoverschot door opslagcapaciteit te leasen.

De mogelijkheden voor opslag hangen samen met de eigenschappen van de opslagreservoirs en de pompcapaciteit van de bijbehorende gasinstallaties. In tabel 2 vind je de kenmerken van drie grote Nederlandse opslaglocaties in de lege velden Norg, Grijpskerk en Alkmaar.


Faciliteit Type Systeembeheerder Capaciteit (miljoen m$^3$) Piekonttrekking (miljoen m$^3$ per dag) Piekinjectie (miljoen m$^3$ per dag)
Grijpskerk NAM Gasveld 1500 55 12
Norg (Langelo) NAM Gasveld 3000 55 24
Maasvlakte Gasunie LNG peak shaving 78 31 0,25
Alkmaar TAQA Energy BV Leeg gasveld 500 36 3,6
Bergermeer TAQA Energy BV leeg gasveld, in ontwikkeling 3200 - -
Zuidwending I en II Zuidwending aardgasbuffer zoutcavernes, in ontwikkeling 720 - -
Tabel 2: Opslagplaatsen aardgas Nederland. Bron: IEA 2008w


Ook Europees gezien wordt veel aardgas opgeslagen. In figuur 1 staat de gebruikte opslag in de EU.


Figuur 1. gebruik per type gasopslag EU


Gasopslag is het laatste decennium aanzienlijk gegroeid. Figuur 2 laat dit zien.


Figuur 2. Gas opslag in Europa per land. Bron: ECN 2009w

Bronnen

ECN 2009w, Aardgasopslag in Europa, geraadpleegd 18-11-2015
IEA 2008w, Energy Policies of IEA Countries, The Netherlands, 2008 Review, geraadpleegd 20 november 2013

Laatste wijziging: 20-01-2016
Creative Commons-Licentie
Deze publicatie valt onder een Creative Commons licentie. Zie hiervoor het colofon.