Afvalverwerking


In Nederland wordt het meeste afval, nadat recycleerbare componenten verwijderd zijn, verbrand (zie ook onderstaande kaart). In 2012 is er in 13 afvalverbrandingsinstallaties (AVIs) in totaal 7480 kton verbrand. Op dit moment is er feitelijk overcapaciteit voor afvalverbranding: er is bij de planning van afvalverbrandingscapaciteit op meer afval gerekend dan er nu wordt aangeboden. Dat betekent dat er zelfs afval wordt geïmporteerd om de afvalverbrandingsinstallaties voldoende te belasten (onder een bepaalde belastingsgrens kan de AVI niet schoon verbranden).


(bron: Wikimedia Commons)

De verbrande hoeveelheid afval per installatie


Afvalverwerking per installatie. Bron: Rijkswaterstaat 2012w

Provincie Installatie 2008 2009 2010 2011 2012
Groningen EEW Energy From Waste Delfzijl BV* - - 115 249 317
Friesland REC Harlingen - - - 154 228
Drenthe Attero Noord BV GAVI Wijster 625 609 598 639 677
Overijssel Twence Afval en energie 282 493 588 613 608
Gelderland ARN B.V. 273 268 281 261 294
Gelderland AVR Afvalverwerking BV 354 361 365 397 383
Noord-Holland HVCafvalcentrale locatie Alkmaar 662 682 664 608 640
Noord-Holland Afval Energie Bedrijf 1.309 1.284 1.401 1.473 1.473
Zuid- Holland AVR Afvalverwerking Rijnmond 1.195 1.168 1.186 1.242 1.293
Zuid- Holland AVR Afvalverwerking Rotterdam 384 355 - - -
Zuid- Holland HVCafvalcentrale locatie Dordrecht 196 189 233 288 301
Zuid- Holland ZAVIN CV 7 8 9 9 9
Noord-Brabant AEC Moerdijk 709 859 960 985 924
Noord-Brabant SITA ReEnergy 57 57 59 288 334
Totaal 6.053 6.333 6.459 7.207 7.480

De verbrande hoeveelheid afval per afvalcategorie


Afvalverwerking per installatie. Bron: Rijkswaterstaat 2012w

Verbrand afval (kton) 2008 2009 2010 2011 2012
Gemengd stedelijk afval - 2.763 3.727 2.613 3.222
(Grof) huishoudelijk afval 2.932 1.103 458 992 524
Bedrijfsafval, kantoor-, winkel- en dienstenafval 2.158 600 415 1.057 672
Reststoffen na sorteren en scheiden van huishoudelijk afval en niet proces gerelateerd bedrijfsafval 876 1.409 1.451 2.197 2.686
Overig / niet gespecificeerd 50 413 353 294 311
Gevaarlijk afval 36 44 56 53 66
Totaal 6.053 6.333 6.459 7.207 7.480

Totaal aan gemengd stedelijk en huishoudelijk afval, bedrijfsafval en scheidingsresiduen per verwerkingstechniek


Niet alle afval wordt verbrand; een deel wordt gecomposteerd. Voor compostering wordt, behalve gft-afval uit huishoudens, ook ander gescheiden ingezameld organisch materiaal gebruikt, zoals veilingafval en landbouwafval. Daarnaast wordt er nog altijd afval gestort; het gaat dan bijvoorbeeld om bouw- en sloopafval, grond en grondreinigingsresiduen, en om AVI-reststoffen.
Overzicht verwerkte hoeveelheden afvalstoffen per verwerkingsmethode


Afval. Bron: Rijkswaterstaat 2012w


Energie uit afval

Alle Nederlandse AVIs wekken elektriciteit en/of warmte op voor nuttig gebruik. Van de geproduceerde elektriciteit wordt een klein deel door de AVI zelf gebruikt. In 2012 leverden de AVIs circa 82% van de opgewekte elektriciteit aan het net of direct aan externe gebruikers en leverden zij 14,1 PJ aan warmte aan tuinders en industriële gebruikers en voor stadsverwarming.

Door Nederlandse AVIs geproduceerde elektriciteit (bruto) en aan derden geleverde warmte. Bron: Rijkswaterstaat 2012w

2008 2009 2010 2011 2012
Geproduceerde elektriciteit (GWh) 2.898 3.120 3.356 3.805 4.014
Geleverde warmte (PJ) 10,3 10,2 11,2 12,8 14,1
Totaal (PJ) 20,7 21,4 23,3 26,5 28,5

In Amsterdam worden steeds meer stadswijken verwarmd met restwarmte van het gemeentelijke Afval- en Energiebedrijf (AEB).


Recycling in Nederland


Nederland in recycle-top van Europa

Lees dit NU.nl bericht over Recycling in Nederlandw.

Afvalproductie Nederlanders

Volgens Milieu Centraal (Milieucentraal 2014w) bedroeg de huishoudelijke afvalproductie van Nederlanders in 2011 per persoon 533 kg. Daarvan werd 268 kg gescheiden ingeleverd: 67 kg via de milieustraat, de rest via andere kanalen, zoals de afvalbakken en inzamelingsdiensten voor oud papier, glas, textiel, plastics en klein chemisch afval. Van het gft-aandeel, zo’n 164 kg per persoon, werd in 2011 48% gescheiden ingezameld. Van papier en karton (86 kg per persoon) was het gescheiden inzamelingspercentage 73%.

Meer weten: Milieucentraal 2014w

Overigens worden ook bij de AVIs nog allerlei materialen teruggewonnen uit het afval, voor een deel vóór de verbranding, voor een deel uit de bodemas die in de oven achterblijft na de verbranding.

Afvalscheiding

Op het gebied van afvalscheiding zijn er een aantal innovaties aan de gang. Zo is er in delft een technologie ontwikkeld die door middel van wervelstroomscheiding waardevolle non-ferro metalen en schone bouwstoffen, zoals granulaat en zand, wint uit bodemas (Hartman 2006w). Non-ferro metalen zijn metalen die geen ijzer bevatten, en legeringen waar ijzer niet het hoofdbestanddeel van is.
Het hart van een gewone wervelstroom scheider is een krachtige, zeer snel ronddraaiende permanente magneet, zie figuur 1 voor een visualisatie van de wervelstroom scheider. De bodemas valt vlak langs die magneet, waardoor in de metaaldeeltjes wervel stromen (eddy currents) ontstaan, die een elektromagnetisch veld opwekken. De metaaldeeltjes worden tijdelijk zelf kleine magneetjes met een polariteit tegengesteld aan die van de roterende magneet. Terwijl het andere materiaal onverstoord naar beneden valt, worden de metaaldeeltjes afgestoten en belanden ergens anders. De stroom ander materiaal zijn na de wervelstroom scheiding vrij van non-ferro metalen, en daarom kunnen die als schone bouwstof worden gebruikt. De bouwstoffen, gemaakt uit bodemas, zijn granulaat en zand en worden verkocht aan de industrie. De granulaatfracties worden geleverd aan de betonindustrie en veranderen daar in beton met duidelijke granulaatstructuur. De fijnere fracties die uit de bodemas worden gewonnen, worden gebruikt in de kalkzandsteenindustrie. Het enige verschil met traditioneel vervaardigde kalkzandsteen is de kleur.

De jaarlijkse stroom van 1 miljoen ton bodemas in Nederland bevat 30.000 ton non-ferro metalen. In deze stroom zit koper, aluminium, roestvrijstaal (rvs; staal met ongeveer 10% nikkel en 20% chroom), lood, tin, zink, zilver, en goud, en is goed voor een waarde van 60 miljoen per jaar.

Lees meer over afvalscheiding:
Wervelstroomscheidingw
Animatie van wervelstroomscheidingw
Dichtheidsscheiding in magnetische vloeistofw

Van afval tot grondstof

Lees meer over van afval tot grondstof:
Brief naar de Tweede * Kamer over programma van afval tot grondstofw
Programma van afval tot grondstofw
Landelijk afvalbeheerplanw
Scientias over restafvalw


Bronnen

Milieucentraal 2014w,
Rijkswaterstaat 2012w,
Hartman 2006w, Dap Hartman (2006), Goud uit afval - Delftse technologie haalt in Amsterdamse proeffabriek waardevolle metalen uit verbrand huishoudvuil, in Delft Integraal 2006 (2), laatst geraadpleegd 3 februari 2016
Milieucentraal 2014w, Milieu Centraal, Afvalscheiding, geraadpleegd 3 februari 2014
Rijkswaterstaat 2012w, Afvalverwerking in Nederland, gegevens 2012 / Werkgroep Afvalregistratie, Utrecht: Rijkswaterstaat, 2013. ISBN 978-94-91750-03-8.

Laatste wijziging: 03-02-2016
Creative Commons-Licentie
Deze publicatie valt onder een Creative Commons licentie. Zie hiervoor het colofon.