Afvalwatertransport


In Nederland wordt bijna al het drinkwater (behalve het water dat gebruikt wordt voor beregening en besproeiing) na gebruik ingezameld in het leidingnet voor huishoudelijk en industrieel afvalwater, het riool. Omdat Nederland plat is moet ook in het rioleringsstelsel het water verpompt worden om een redelijke doorstroming te waarborgen. Hoewel de druk waaronder het afvalwater in het
rioleringsstelsel wordt getransporteerd lager is dan bij de drinkwaterdistributie, kost het afvalwatertransport ongeveer net zoveel energie als het drinkwatertransport.

De meeste rioleringsstelsels ontvangen niet alleen gebruikt drinkwater van huishoudens en industrie, maar ook het hemelwater dat uit de gebouwde omgeving van straten en daken wordt afgevoerd. We spreken in dat geval van een gemengd rioolstelsel, dat in Nederland (nu nog) bij zo’n 75% van alle huishoudens wordt toegepast (zie het diagram in figuur 1). Een nadeel van dit stelsel is dat het bij hevige buien (piekbelasting) de grote hoeveelheid water niet aan kan en overbelast wordt. Het riool kan dan overstromen, als gevolg waarvan door mensen (o.m. met fecliën) verontreinigd water terecht kan komen in sloten en ander oppervlaktewater, met alle risico’s vandien voor de natuur en de gezondheid van mens en dier.


Figuur 1. Gemengd riool. Bron: Rioned 2013aw

Er is een verbeterde versie van het gemengde rioolstelstel, waarin aparte bergings- en bezinkings-voorzieningen zijn aangebracht om bij hoge belasting zoveel mogelijk regenwater direct af te kunnen voeren naar het oppervlaktewater, zie figuur 2. Daarmee kan nog steeds niet worden uitgesloten dat het riool overstroomt en dat er afvalwater in het oppervlaktewater terechtkomt, maar de frequentie en omvang van overstorten uit het riool worden in elk geval verminderd.


Figuur 2. Verbeterd gemengd riool. Bron: Rioned 2013aw

Gezien de natuur- en gezondheidsbedreigende effecten van overstorten uit het gemengde riool, wordt tegenwoordig de voorkeur gegeven aan gescheiden rioolstelsels voor hemelwater en afvalwater, zoals hieronder afgebeeld. Bij een gescheiden rioolstelsel worden het door gebruik verontreinigde drinkwater en het hemelwater via gescheiden buizenstelsels afgevangen en getransporteerd. Het vervuilde afvalwater wordt via het afvalwaterriool naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) gebracht, waar het wordt gezuiverd alvorens het op het oppervlaktewater te lozen. Het relatief schone regenwater wordt direct afgevoerd naar het oppervlaktewater, zodat er ook minder RWZI-capaciteit nodig is. Overigens is het hemelwater dat uit dicht bevolkte gebieden wordt afgevoerd niet echt “schoon”. Bij de afspoeling van daken en straten neemt het regenwater wel degelijk diverse verontreinigingen op (koper, zink, olie, straatstof). Het grote voordeel van een gescheiden rioolstelsel is dat in elk geval voorkómen wordt dat er ongezuiverd afvalwater (dat onder meer verontreinigd is met fecaliën en daardoor gevaar voor de volksgezondheid oplevert) in de natuurlijke omgeving wordt overgestort. De afvalwaterproductie door huishoudens en industrie is betrekkelijk voorspelbaar, in termen van kwaliteit en kwantiteit (incl. fluctuaties), zodat de capaciteit van het afvalwaterriool daarop uitgelijnd kan worden.


Figuur 3. Gescheiden riool. Bron: Rioned 2013bw

Neerslagpatronen daarentegen vertonen enorme fluctuaties. Bij hevige stortbuien kan het nog steeds voorkomen dat het regenwaterriool de belasting tijdelijk niet aankan en er dus overstort naar het oppervlaktewater noodzakelijk is, maar als dat nodig is, is het overstort in elk geval niet extra vervuild met afvalwater. Meestal maakt men, ook in een gescheiden rioolstelsel, wel een koppeling tussen de beide stelsels, zodat een deel van het afgevoerde hemelwater ook naar de RWZI wordt vervoerd en daar wordt gezuiverd. Dit is vooral van belang voor de eerste hoeveelheid neerslag na een relatief droge periode, die de straten schoonspoelt en veel (straat)vuil in het riool brengt. Te allen tijde wordt echter voorkomen dat huishoudelijk afvalwater in het hemelwaterriool terecht komt. Zie figuur 4 voor het verbeterde gescheiden riool.


Figuur 4. Verbeterd gescheiden riool. Bron: Rioned 2013bw

Bronnen

Rioned 2013aw,
Rioned 2013aw, Stichting Rioned - Gemengd riool, geraadpleegd 20 november 2013
Rioned 2013bw, Stichting Rioned - Gescheiden riool, geraadpleegd 20 november 2013

Laatste wijziging: 06-04-2016
Creative Commons-Licentie
Deze publicatie valt onder een Creative Commons licentie. Zie hiervoor het colofon.