Grijs water


Vanaf het midden van de jaren negentig heeft het idee postgevat dat er veel hoogwaardig drinkwater wordt gebruikt voor laagwaardige toepassingen, dat wil zeggen toepassingen waar feitelijk geen drinkwaterkwaliteit voor noodzakelijk is. Het drinkwater in Nederland is van zeer hoge kwaliteit door een uitgebreide zuivering en kwaliteitscontrole. Om kostbaar drinkwater te sparen en daarmee ook verdroging van natuurgebieden tegen te gaan, zijn er daarom plannen ontwikkeld voor een tweede waterleidingnetwerk voor de levering van water met een lagere kwaliteit, zogenaamd grijs water, waarvan de naam komt van de kleur die dit water krijgt door de zeepresten die het water na verloop van tijd bevat (Wikipedia 2013jw). Een andere term is huishoudwater. Dat laagwaardige water is dan bestemd voor toepassingen als toiletspoeling, wasmachines en tuinbesproeiing.

Huishoudwater hoeft niet aan alle kwaliteitseisen te voldoen maar in het waterleidingbesluit is wel opgenomen dat het water geen micro-organismen, parasieten of stoffen mag bevatten in concentraties die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de volksgezondheid. Dit is geoperationaliseerd in een maximaal infectierisico van 10$^{-4}$ per persoon per jaar (voor drinkwater is het 10$^{-5}$ per persoon per jaar). Om dit, en de algemene werking van het gebruik van huishoudwater, te testen zijn er enkele proefprojecten opgezet met een dubbel waterleidingnet. In vier verschillende wijken heeft het ministerie van VROM een inspectie ingesteld waar het zich op drie aspecten heeft gericht (Oesterholt et al. 2003);
• Volksgezondheid: hieronder valt het onderzoek naar de aanwezigheid van pathogene micro-organismen, legionella en schadelijke chemische stoffen en de stabiliteit van het water.
• Milieu: met een levenscyclus analyse (LCA) werden de milieu-effecten onderzocht (zijn er voordelen voor het milieu en zo ja, welke?)
• Klant: Hieronder valt de klanttevredenheid van de consument.

Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat er nog wel een aantal zaken niet naar wens zijn en verholpen moeten worden voordat er gedacht kan worden aan landelijke invoering. Zo is voor de volksgezondheid het risico op ziekteverwekkende micro-organismen na de zuivering nog steeds aanwezig. Het risico zit wel binnen de norm, maar de marges zijn klein. Op de langere termijn is het water biologisch instabiel wat inhoudt dat er in de leidingnetten hoge concentraties van biofilm gemeten zijn. Het risico op de groei van ongewenste ziekteverwekkers als legionella is hierdoor aanwezig (Oesterholt et al. 2003).
Vanwege de gezondheidsrisico's heeft staatssecretaris Pieter van Geel in 2003 besloten om de grootschalige levering van huishoudwater door waterleidingbedrijven niet meer toe te staan in Nederland (Wikipedia 2013lw).

Daarnaast is de milieuwinst, waar het uiteindelijk om te doen is, beperkt. Het gebruik van huishoudwater voor toiletspoeling en de wasmachine kan het drinkwatergebruik met circa 40% verminderen. Het totale watergebruik, van huishoudwater en drinkwater tezamen, is echter bij de testgroep wel toegenomen met 18% (er lijkt hier sprake van het "rebound"-effect, zoals zich dat bijvoorbeeld ook heeft voorgedaan bij het gebruik van spaarlampen). Uit de gebruikte levenscyclus analyse is gebleken dat ‘de jaarlijkse milieuwinst per huishouden als gevolg van de levering van huishoudwater in absolute zin zeer beperkt is’ (Oesterholt et al. 2003). Daarbij komt dat de verbeteringen die nodig zijn om de microbiologische kwaliteit van het huishoudwater beter te waarborgen, het milieuvoordeel ten opzichte van drinkwater alleen nog maar kleiner maken.Een ander aspect dat nog niet in de beschouwing is opgenomen zijn de kosten. Een aparte huishoudwatervoorziening vereist een hele nieuwe infrastructuur die naast de bestaande aangelegd moet worden, zowel buitenshuis als binnenshuis. De kosten daarvan lijken prohibitief voor grootschalige landelijke invoering. Sinds het fiasco in 2005 in Leidsche Rijn (een van de proeflocaties), waar door een slordige installateur een drinkwatertappunt op het huishoudwaternet werd aangesloten, staat grijswater in een slecht daglicht. De voordelen wegen vooralsnog niet op tegen de risico’s en extra kosten.

Bronnen

Oesterholt et al. 2003,
Wikipedia 2013jw, Wikipedia - Grijs water, geraadpleegd 22 oktober 2013
Wikipedia 2013lw, Wikipedia - Huishoudwater, geraadpleegd 22 oktober 2013

Laatste wijziging: 08-02-2016
Creative Commons-Licentie
Deze publicatie valt onder een Creative Commons licentie. Zie hiervoor het colofon.