Kritieke materialen in de Europese Unie


De EU heeft een analyse gedaan van de voor haar zogenaamde 'kritieke' materialen (EC 2010w).

De mate waarin materialen kritiek zijn voor de EU is bepaald aan de hand van twee criteria:
• De mate waarin leveringsrisico's kunnen worden verwacht
• De mate waarin het materiaal belangrijk is voor de Europese economie

Het resultaat is een overzicht van 14 materialen die zowel economisch belangrijk zijn als een risico hebben met de voorzieningszekerheid. Deze 14 materialen staan in de rechterbovenhoek in figuur 1. Het moet daarbij gezegd worden dat de materialen rechtsonder ook kritiek kunnen worden, en dat die verwachting sterk afhankelijk is van wereldwijde ontwikkelingen.


Figuur 1. Kritieke materialen in de Europese Unie (Bron: EC 2010w)


Overzicht van kritieke materialen

De analyse laat zien dat de volgende lijst kritieke ruwe materialen zijn voor de Europese Unie. De getallen tussen haakjes zijn de elementen uit het periodiek systeem (indien van toepassing).
• Antimonium (51)
• Beryllium (4)
• Kobalt (27)
• Fluoriet (fluorspar, vloeispaat)
• Gallium (31)
• Germanium (32)
• Grafiet
• Indium (49)
Magnesium (12)
• Niobium (41)
• Tantalium (73)
• Wolfraam (tungsten)
• Platinumgroep metalen (PGMs, Platinum Group Metals), dat zijn platina, palladium, iridium, rodium, ruthenium en osmium.
• Zeldzame aardmetalen (rare earths), dat zijn yttrium (39), scandium (21) en de lanthaanreeks, dwz lanthaan (57), cerium (58), praseodymium (59), neodymium (60), promethium (61), samarium (62), europium (63), gadolinium (64), terbium (65), dysprosium (66), holmium (67), erbium (68), thulium (69), ytterbium (70) en lutetium (71))

Voor zover van toepassing staan de kritieke materialen hieronder in figuur 2 weergegeven in het rood in het periodiek systeem. Voor meer informatie over de materialen, zie deze sitew van de VNCI over het periodiek systeem.


Figuur 2. Periodiek systeem met daarin de kritieke materialen voor de EU

Een mooi overzicht wordt gegeven door BGS 2013w.

Concentratie in productielocaties

In figuur 3 staan de voornaamste productielocaties van de 14 kritieke materialen. Een deel van de mate waarin materialen kritiek zijn voor de EU komt door het feit dat ze maar in een beperkt aantal plaatsen voorkomen, wat een belangrijke bron is om de leveringszekerheid aan te tasten.


Figuur 3. Productielocaties van kritieke materialen in de EU (Bron: EC 2010w)

Redenen voor kritiekheid per materiaal

De belangrijkste redenen voor de kriteke positie van deze materialen staan hieronder samengevat:

Antimonium

• Geen effectief substituut voor de belangrijkste toepassing (brandvertrager)
• De levering van het ruwe materiaal voor de antimonium waardeketen wordt gedomineerd door China, die ook de grootste reserves antimoniumerts bevat
• Weinig recycling vanwege toepassingen in kleine hoeveelheden
• Risico op wereldwijd verlies van know-how in brandvertraging

Beryllium

• Ongeveer 99% van de wereldproductie komt van de VS en China
• Weinig recycling
• Moeilijk te vervangen, en waar mogelijk gaat dit ten koste van de performance

Kobalt

• Congo heeft een groot aandeel in de wereldproductie
• Geen eerlijk speelveld in de primaire productie, met name vanwege Chinese competitie
• Beperkte vervangbaarheid

Fluoriet

• 75% wordt geimporteerd van buiten de EU, voornamelijk vanuit China die export quota en belastingen hanteert
• Het hergebruik in de EU wordt geschat beneden 1%
• Het lijkt erop dat er maar beperkt substitutiemogelijkheden zijn

Gallium

• China is de blangrijkste producent, met een aandeel van 75%. In de EU vindt productie in Hongarije en Slowakije plaats.
• Zuid-Afrika, China en Rusland hebben handelsrestricties
• Gallium wordt niet gerecycled uit schroot
• Slechts voor sommige doeleinden zij substituten beschikbaar

Germanium

• Wordt in de EU niet teruggewonnen, maar geïmporteerde ertsen worden hier verwerkt en germaniummetaal wordt geëxporteerd. De EU is erg afhankelijk van importen uit China, met een aandeel van meer dan 71% van de wereldproductie in 2009
• Slechts 30% wordt gerecycled

Grafiet

• EU is voor 95% afhankelijk van importen, voornamelijk uit China
• Hergebruik is zeer beperkt mogelijk, omdat een overvloed aan grafiet op de wereldmarkt de prikkel daartoe wegneemt

Indium

• Meer dan 81% van de EU's importen komen uit China
• De enige mogelijkheid voor recycling is door resten bij de productie
• Substitutie is maar in een beperkt aantal toepassingen mogelijk

Magnesium

• De EU importeert bijna 47% van de wereldproductie van magnesium. China is verreweg de grootste producent, met 93% van de wereldproductie
• China, Rusland en Zuid-Afrika hebben handelsrestricties
• Recyclingmogelijkheden zijn beperkt

Zie ook magnesium

Niobium

• Er is geen productie in de EU, meer dan 92% is geproduceerd in Brazilië, 7% in Canada
• Naar schatting is 20% van de consumptie hergebruikt niobium. Ondanks dat substitutie van niobium mogelijk is, kan het zijn dat dat tegen hogere kosten is en dat de prestaties lager zijn

Tantalum

• Groot aandeel van de productie in Congo
• Hergebruik beperkt
• Moeilijk vervangbaar, en gebruik van alternatieven gaat ten kosten van de prestatie

Wolfraam (tungsten)

• China domineert de ruwe materialenlevering, alsmede de grootste wolfraamreserves. Er zijn op leverings- en prijsrisico's.
• Groeiend risico op levering vanwege China op de schrootmarkt voor wolfraam
• Substitutiemogelijkheden worden beperkt door de kosten van de alternatieven en de gevolgen qua prestaties en de bijkomende milieu-effecten.
• Wereldwijd verlies van know-how als de wolfraamwaardeketen in de EU instort

Zie ook video over Tungstenw

Platinumgroep metalen (PGMs, Platinum Group Metals)

• Er is geen primaire productie in de EU, de belangrijkste bronnen zijn Zuid-Afrika (ongeveer 60%) en Rusland (meer dan 30%)
• Terugwinning van platinumgroep metalen is beperkt
• De metalen binnen deze groep kunnen elkaar vaak vervangen, maar omdat platinum en palladium mijning/productie production van dezelfde omvang zijn, verplaatst dit het probleem van het ene metaal naar het andere

Zeldzame aardmetalen (rare earths)

• Worden niet in de EU geproduceerd, China verzorgde 97% van de wereldproductie in 2009. China heeft exportrestricties op zeldzame aardmetalen
• Nieuwe mijningsprojecten worden in andere landen opgezet, maar dit vergt veel tijd en kent specifieke problemen
• Terugwinningsprocessen zijn ontwikkeld, maar zijn niet economisch haalbaar. Substitutie gaat ten koste van de prestaties voor de meeste toepassingen

Bronnen

EC 2010w,
EC 2010w,
BGS 2013w, BGS, Critical Raw Materials, geraadpleegd 21 oktober 2013
EC 2010w, Critical raw materials for the EU, Report of the Ad-hoc Working Group on defining critical raw materials, version of 30 July 2010

Laatste wijziging: 16-03-2016
Creative Commons-Licentie
Deze publicatie valt onder een Creative Commons licentie. Zie hiervoor het colofon.